images355555557890

سلام، امروزه توجه به رفتار غیرعادی کودکان در محیط خانواده در مدرسه و اجتماع با گسترش عملی اصول روانشناسی روز افزون است که رفع مشکل در اوایل کودکی باعث سازش بهتر و فراهم شدن سلامت روانی برای کودکان خواهد بود. این هفته به بررسی پرخاشگری(کنترل خشم)در کودکان و راهکارهای عملی و موثر  برخورد والدین به کودکان پرداخته ایم.امید که مفید و سودمند واقع شود.

خشم چيست ؟

  • خشم حالت برانگيختگي و هيجان شديد در هنگام روبرو شدن با محركهاي نامناسب محيطي است و احساسي است كه همه بچه ها به نوعي آن را تجربه ميكنند.

عواملی كه باعث خشم در كودكان ميشود:

  • تجاوز به مالكيت افراد
  • حمله و آزار كلامي مانند تمسخر كردن ، تحقير كردن
  • حمله فيزيكي مثل هل دادن ، فشار دادن
  • طرد كردن
  • اصرار و پافشاري براي انجام كاري

نشانه هاي خشم

  • حالت صورت در هنگام خشم
  • حالت نگاه و چشمها
  • حالت و نوع كلام
  • حركات بدني
  • استفاده از وسايل و ابزارجهت حمله فيزيكي
  • قهر كردن

اقدامات مقدماتی برای تشخیص رفتار غیرعادی(همانند پرخاشگری) کودکان

  • مشاهده
  • مصاحبه با والدین
  • مصاحبه با کودک
  • انجام آزمون های روانی
  • مشاوره با متخصص
  • مشاوره با والدین

ابزار و وسايلي كه براي كنترل و اداره پرخاشگری مورد استفاده قرار ميگيرند شامل دو دسته كلي است:

ابزار بدني:آن دسته از تكنيكهايي است كه ما در آن از بخشي از بدن خود براي آرام كردن خود استفاده ميكنيم ،مثل تكنيك آرام سازي

ابزار فكري: يعني ما از فكرمان براي تعديل احساس خشم خود استفاده ميكنيم مثل:ارتباط مفيد و موثر برقرار كردن،كسب مهارتهاي ارتباطي،كسب مهارتهاي حل مسأله،تغيير محيط،استفاده از شوخي ،با خود سخن گفتن

بنابراین بطور کلی باید کودکان بیاموزند:

  • تشخيص احساس خشم در خود و ديگري
  • آموختن اينكه چگونه تكانه هاي خشم خود را كنترل كنند.
  • آموختن روشهاي خود آرام سازي (self-calming)
  • خشم خود را به روش غير تهاجمي نشان دهند، احساس خشم و عصبانيت پذيرفتني است ولي آسيب رساندن به خود و ديگران به صرف اينكه عصباني هستيم پذيرفتني نيست.
  • بيان و انتقال احساس خشم به يك روش مثبت
  • آموختن مهارتهاي حل مسأ له
  • آموختن اينكه چگونه خود را از يك موقعيت تهاجمي و پرخاشگرانه خارج كنند
  • چه كارهايي را انجام دهند و چه كارهايي را انجام ندهند.

 

images

 

توصیه هایی به والدین:

از پنج حس کودکان براي آرام كردن آنها هنگام خشم ميتوانيد استفاده كنيد:

(لامسه،بويايي ،چشايي ، شنوايي، بينايي)مثل:

گوش كردن به يك موزيك،كشيدن يك نقاشي،دويدن،بيرون رفتن و قدم زدن،اب به صورت پاشيدن،فشردن خميربازي،شل كردن و سفت كردن عضلات،نفسهاي عميق و آهسته كشيدن،خوردن يك خوراكي يا نوشيدني

چگونگي برقراري ارتباط و بيان و انتقال احساس را به كودكانتان بياموزيد.

به کودکتان كمك كنيد تا احساس خود را با استفاده از جملات زیر بیان کنند:

  • من احساس ميكنم…….
  • موقعي كه…….
  • به خاطر اينكه………
واقعه یا رویداد فکر و باور کودک احساس کودک
 (من احساس ميكنم) خيلي عصباني هستم. (موقعي كه) علیجلوي ديگران مرا کوچولو خطاب ميكند.

(بخاطر اينكه) او مرا مسخره ميكند.

به كودكان خود مهارتهاي ارتباطي را بياموزيد.

آموختن كلماتي مثل :

  • لطفأ اگر ممكن است….
  • متشكرم……

در هنگام درخواست و رسيدن به نياز منجر به رابطه بهتر بچه ها با يكديگر مي شود.

مهارتهاي حل مسأله را به كودكانتان بياموزيد.

بچه هاي بزرگتر در سنين قبل از مدرسه و بچه هاي سن مدرسه ميتوانند حل مسأله را بعنوان ابزاري براي پيشگيري از خشم و عصبانيت بياموزند.

مراحل كلي حل يك مسأله و مشكل بصورت زير است:

  • ايست كن، هيچ كاري را انجام نده
  • گوش بده (به صحبتهاي يكديگر گوش دهيد)
  • فكر كن ببين آيا راههاي ديگري براي حل اين مشكل وجود دارد؟
  • فكري را انتخاب كن كه هر دو روي آن توافق داريد.

تغيير محيط (به كودكانتان بياموزيد كه محيط خود را در موقع لزوم عوض كنند)

به بچه ها بگوييد :

  • موقعي كه اطرافت تو احساس خوبي در تو ايجاد نميكند از آن محيط دور شو.
  • يك فرصت كوتاهي به خودت بده و خودت را آرام كن.
  • موقعي كه عصباني هستي از آن محيط بيرون برو و پس از مدتي با يك لبخند برگرد.

به شوخي گرفتن

شوخي يك پادزهر خوب براي خشم است.در صورت امكان كمك كنيد تا بچه ها حتي در موقعيت هاي سخت و دشوار ،بعد شوخي قضيه را هم ببيند.در صورتي كه شما به خشم خود بخنديد يا آن را به جوك تبديل كنيد بچه ها نيز اين ديد را پيدا ميكنند.

شما ممكن است بگوييد:

  • من شرط ميبندم كه ما بعدا“ به اين موضوع پي خواهيم برد.
  • آيا ميتواني چيز خنده داري راجع به اين وضعيت بگي؟

به بچه ها بياموزيد كه چه انجام دهند.

كارهايي را كه نمي توانيد و نبايد انجام دهيد:

  • شكستن وسايل
  • فرياد زدن بر سر كسي
  • آسيب رساندن به خودشان
  • قشقرق راه انداختن
  • پرت كردن چيزي به طرف كسي

اما مي توانيد اين كارها را بكنيد:

  • گريه كردن در يك محل خلوت
  • كشيدن يك نقاشي
  • صحبت كردن راجع به يك موضوع ناراحت كننده
  • پاره كردن روزنامه هاي قديمي يا خط خطي كردن آنها
  • دور شدن از موقعيت

نفس عميق و آهسته كشيدن

بازي با گل و خاك

كمك خواستن

گوش دادن به موسيقي

رفتن به جايي ساكت و آرام

با خود سخن گفتن

  • اين صحبتها ممكن است احساس خشم را در ما شديدتر كند(مي خواست حال مرا بگيرد،مرا مسخره مي كند،مرا از كوره در مي آورد) ولي گفتن كلمات و جملات خاصي كه مختص به خود آن فرد باشد ممكن است به احساس آرامش وي كمك كند(آرام باش،قدم بزن و از اينجا خودت را دور كن،ارزش ندارد اينقدر خودت را ناراحت كني،بیا یک لیوان آب سرد بنوش)

تشويق به نوشتن احساسات دروني

واقعه

علايم بدني احساس واكنش رفتاري افكار

 

وقتي من درس جواب مي دادم دوستانم به من ميخنديدند. سرخ شدم-قلبم تند تند ميزد عصباني بودم جيغ كشيدم و به آنها گفتم كه ازشان متنفرم و از آنها بدم مي آيد

مرا مسخره مي كردند،مرا دست انداخته بودند،اين اولين باري نبود كه اين كار را مي كردند،همه شان با هم دست به يكي كرده بودند و من احساس تنهايي مي كردم،آنها مرا دوست ندارند من از همه شان متنفرم

  • مي توانيم بچه ها را تشويق كنيم تا راجع به احساس خشمشان بنويسند، اين مسأله براي آنها شرايطي را براي توسعه مهارتهاي سازگاري فراهم مي كند.

و در نهایت بهتر است در موقع پرخاشگری كودك برخورد شما اينگونه باشد:

  • در مقابل كودك نايستيد كه عصبانيتش بي مورد است و مسئله مهمي براي عصبانيت وجود نداشته است.
  • خشم او را كوچك و مسخره جلوه ندهيد.مرد به اين بزرگي خجالت داره واقعا“ سر يك مسأله به اين كوچكي اين قدر عصباني مي شوي.
  • در هنگام خشم كودك، خودتان را مثال بزنيد.
  • سخنراني نكنيد.
  • نصيحت نكنيد.
  • او را با كودكان ديگر مثل خواهر و برادرهاي ديگرش،كودك همسايه يا همكلاسيهايش مقايسه نكنيد.
  • كودك را تشويق كنيد كه راجع به احساس خودش صحبت كند.

1621531512061951375919851603615373331220

 

کلام آخر

کنترل احساس پرخاشگری جزء مهارت های مهم زندگي است که والدین باید آن را فرا بگیرند و طبق نکته ها و موارد فوق این اصول را در زندگی خود پیاده کنند.و زمانی که احساس کردید پرخاشگری کودک شما از کنترلتان خارج شده است حتما با یک متخصص مشورت کنید.

هفته خوب و پر انرژی داشته باشید.

ارادتمند:الناز عالمی خواه-روانشناس بالینی(ن.ر:۱۶۴۷۵)