سلام؛

نهم اردیبهشت ماه  سال جاری به روز روانشناس و مشاور اختصاص داشت.به راستی که دنیای یک روانشناس و مشاور دنیایی عمیق است که فقط باید روانشناس و مشاور بود تا آن را فهمید ودرک کرد.نگاه به دنیای آدم ها از زاویه دیگر،بودن در کنارشان و شونده فعال بودن به حرف های نگفته آدمی..آری باید روانشناس بود تا فهمید دنیای روانشناسان با همه ی آدمیان تفاوت می کند.

،و نیز در این بین تنها دو نفر هستند که به ما می آموزند:روزگار و آموزگار..اولی به قیمت عمرمان و دمی به قیمت عمرش…. بنابراین به بهانه هفته معلم ،سپاس می گوییم آموزگارانمان را که اندیشیدن را به ما آموختند نه اندیشه ها…روزتان مبارک.

واما به بهانه هفته معلم؛به بررسی اختلال این هفته پرداختیم؛امید که مسمر ثمر واقع شود.

اکثر ما کودکانی را مشاهده کرده ایم که با وجود ظاهری طبیعی و هوش عادی،و رفتار و اخلاق عادی،درخانه و نزد همسالان خود؛اما زمانی که وارد مدرسه می شوند در خواندن و نوشتن و حساب کردن دچار مشکل جدی هستند و نمی توانند به خوبی این اعمال را اجرا کنند. درحالی که می دانند، به اندازه ی دوستانشان باهوش انددر نتیجه اعتماد به نفس خود را از دست می دهند و در مدرسه با مشکل روبرو می شوند،مشکلی که با عنوان اختلالات یادگیری شناخته می شود.


اختلال_یادگیریاختلالات یادگیری چیست؟

از دهه ی ۱۹۶۰ کودکان مبتلا به ناتوانی های یادگیری توجه مطالعات روانی و آموزشی بوده اند و در واقع شاخه جدیدی است که به آموزش و پرورش ویژه افزوده شد .

در کوشش های مکرری که برای تعیین جمعیت کودکان ناتوان در یادگیری به عمل آورده ابعاد مختلف مساله مورد توجه قرار گرفته است و هر گروهی بر اساس دیدگاه خود و با شیوه متفاوتی مساله را بررسی و تعریفی از آن به دست داده است که بطور کلی بیش از شصت تعریف برای اختلالات یادگیری وجود دارد اما تعریف عامیانه آن عبارتست از:

اختلالی عصب زیست شناختی است که از یک مشکل جدی در خواندن،حساب کردن و یا کلمه بندی نوشتن به وجود می آید که انتظار نمی رود به یک فرد عادی نسبت داده شود.

بنابراین اختلال در یک یا چند فرآیند روانی پایه به درک یا استفاده از زبان شفاهی یا کتبی مربوط می شوند و می تواند به شکل عدم توانایی کامل در گوش کردن،فکر کردن،صحبت کردن،خواندن،نوشتن،حجی کردن،یا انجام محاسبه های ریاضی ظاهر شود.این اصطلاح شرایطی چون معلولیت های ادراکی،آسیب دیدگی های مغزی،نقص جزئی در کار مغز،نارساخوانی(ریس لکسی) و آفازیای رشدی را در بر می گیرد.

علل اختلالات یادگیری

-عوامل محیطی:از جمله عوامل محیطی می توان ازسرماخوردگی مزمن،مشکلات تنفسی،آلرژی ها،آسیب دیدگی مغزی و یا ضربه وارد شده به سر در دوه ای که کودک در حال رشد است.

-عوامل فیزیولوژیکی:آسیب دیدگی شدید و جزئی و صدمه های وارد شده به دستگاه عصبی ومرکزی است.

-عوامل ژنتیکی:شواهد بدست آمده نشان داده است که ناتوانایی های یادگیری در برخی خانواده ها بیش از دیگران دیده میشود.بعنوان مثال مطالعات انجام شده بر روی دوقلوها نشان از عوامل ژنتیکی است

-عوامل بیوشیمیایی:اختلالات گوناگون متابولیکی مثل هایپوگلیسمی،کم کاری تیروئید

-عوامل هنگام و بعد از تولد:

اتفاقات قبل از تولد. مثل:قرار گرفتن مادر در معرض اشعه ،عدم تناسب نوع خون مادر با جنین،استفاده از دارو

اتفاقاتی که در حین زایمان باعث آسیب دیدن جنین می شود:مثل سیانوزه شدن شدن کودک،آسیب وارده با سر،تولد با پا و..

از عوامل بعد از تولد می توان به زردی های شدید،مسمومیت با سرب،نارسایی های تغذیه ای و محرومیت های محیطی اشاره کرد

-تاخیر در رشد:کم وزنی و دیده نشدن نشانه جسمی و شناختی مطابق با سن کودک

-عوامل آموزشی:تدریس ناکافی و نادرست به کودکان،عدم آموزش صحیح معلم برای تدریس دروس پایه،برنامه ریزی و طرح آموزشی ضعیف و همچنین نبود آموزش مهارت های ارتباطی و اجتماعی،یادگیری و حرکتی و جسمی و نپرداختن به یادگیری های زبان شفاهی

ویژگی افراد دارای اختلالات یادگیری:

افراد مبتلا به ناتوانی های یادگیری در تمام سطوح و در تمام پایه های کلاسی از آمادگی تا دانشگاه وجود دارند امتیاز آن عده از کودکانی که در سطوح دبستانی درس می خوانند اصولا این است که تاکید و علاقه به شناسایی و درمان این گونه کودکان در این دوره بیشتر است بنابراین در آینده از شمار مبتلایان به این ناتوانی در سطوح بالاتر آموزشی کاسته خواهد شد.

انواع ناتوانی های یادگیری :

تشابه اولیه کودکان مبتلا به ناتوانی یادگیری ، عدم قدرت آنها در یادگیری است اختلاف میان این کودکان تنها زمانی خود را نشان می دهد که انواع ناتوانی هایی که به آن مبتلایند طبقه بندی شود .download (1)

نمونه ای از انواع اختلالات:

نکته:اختلالات اشاره شده در زیر در ضایعه مرکزی حسی تکلم (Aphasia)به وجود می آید.

۱-عدم درک کلام:مثلا بیماری که دچار سکته مغزی شده است،از نظر این بیمار ،افراد فامیل و همه اشخاص آشنا و نا آشنا ناگهان به زبان دیگری تکلم می کنند که اصلا برای او قابل فهم نیست.

۲-روانی بیان:بیمار بازخوردی از بیان خود ندارد و جملات مختلفی که می خواهد در عین واحد بان کند در هم مخلوط می شود و نتیجه ان به اصطلاح (سالاد کلملت) و حتی در هم ریختن کلمات”نو واژه” می شود.

۳-اختلال در نام گذاری(anomia):بیمار حتی با دیدن،لمس کردن،بوییدن یا دریافت اطلاعات حسی دیگر ،نام آن ها را نمی تواند بگوید.

۴-اختلال در خواندن(alexia)افظه خواندن کلمات را از دست می دهد.ولی به علت وجود پدیده انکار از این مشکل شکایتی ندارد.حتی اگر بخواهیم از او که متنی را بخواند به بهانه های مختلف طفره می رود و چنانچه اصرار بورزیم متوجه می شویم که حروف الفبا را تشخیص نمی دهد.

۵-اختلال در نوشتن(dysgraphia): بیمار نحوه ی نوشتن را کاملا فراموش می کند.مثل دیکته نوشتن

*اختلالات یاد‌گیری ممکن است با حالت‌های مختلف ADHD (اختلال بیش فعالی همراه به نقص توجه)، اختلالات رفتاری، ناتوانایی‌های حسی یا د‌یگر شرایط کلینیکی یا عصب‌شناختی هم زیستی د‌اشته که شامل بیماری‌های سلول‌های د‌اسی شکل، د‌یابت‌ها، کم‌وزنی د‌ر هنگام تولد‌، جراحی قلبی نئوناتال، سرطان خونی، تورم لنفاوی حاد‌ و هید‌رو سفال‌ها می‌شود.‌ با وجود‌ این به علت ضعف عملکرد‌ و یا مشکلات اجتماعی، مبتلا بود‌ن به اختلال یاد‌گیری باعث افسرد‌گی واضطراب می‌شود‌. اما این اختلال نه یک اختلال یاد‌گیری است و نه به وسیله ی یک اختلال هیجانی به وجود‌ می‌آید‌.

درمان:

بنیادی ترین عامل در درمان معلم است که در ارتباط متقابل با این کودکان است. معلم باید تکالیفی که با استفاده از مواد یا روش های خواندن مورد نظر انجام شود تجزیه و تحلیل کند و هم چنین آنالیز فرایندهای ذهنی و سبک های یادگیری کودک و تدارک انواع مواد آموزشی متناسب با نقاط ضعف و قدرت یادگیری کودک، از جمله روشهای آموزشی مفید در خواندن به کودکان دچار مشکل را آموزش ببیند از جمله این اقدامات عبارتند از:

– رابطه ی حسنه بین خود و کودک برقرار می کند .

– کودک را در جریان کار و موفقیت ها و شکست هایش قرار می دهد .

– درمان را از پایین ترین مرحله ای که کودک در آزمون ناموفق بوده آغاز می کند و از اسان به مشکل کار می کند تا مهمترین نکته که بالابردن خودپنداره ی کودک است تقویت کند .

– بیشتر برنامه های درمانی را به صورت بازی ارائه می دهد .

– فعالیت های یک مرحله را به اتمام می رساند و سپس وارد فعالیت های مراحل بعد می شود ( جزوه دلاکاتو )

فعالیت های لازم در زمینه مشکلات تحولی

۱ : پرورش دقت و توجه – دقت دیداری

– دقت شنیداری

۲: پرورش حافظه

– حافظه دیداری – حافظه شنیداری – حافظه لمسی – حرکتی ج : پرورش ادراک – ادراک دیداری – ادراک شنوایی – ادراک لامسه ای – حرکتی – ادراک حس به حس

۳: پرورش تفکر

– باز شناسی شباهت ها و تفاوت ها – بیان مفهوم – حل مساله – طبقه بندی

۴: پرورش مهارتهای زبانی

– آموزش زبان شفاهی دریافتی – آموزش زبان شفاهی تلفیقی – آموزش زبان شفاهی – بیانی.

images

توصیه های آموزشی:

-معلمان نباید این کودکان را کند ذهن تصور کنند.

-معلمان می توانند زندگینامه افراد موفقی که در خواندن و نوشتن مشکل داشتند(مثل توماس ادیسون)را برای دانش آموزان تعریف کنند.

-همیشه محل نشستن کودکان نارساخوان را مدنظر قرار دهید، و در ردیف جلوی کلاس،که بتوانید از توجه و یادگیری او اطمینان حاصل کنید،قرار دهید.

-هیچ وقت آنان را سرزنش نکنید زیرا به نا امیدی منجر می شود.

-برای هر تکلیف نوشتنی آن هار ا تشویق و تحسین کنید بدون اینکه به تناسب و کیفیت کارشان دقت زیادی کرده باشید.

-کار دانش آموزان دچار این مشکل را با کار دیگردانش آموزان مقایسه نکنید.

– معلم نباید از دانش اموزی که نارسائی در خواندن دارد بخواهد که در کلاس با صدی بلند بخواند ، بهتر است به او اجازه داده شود آرام با خواندن سایر دانش آموزان پیش رود.

– و در نهایت معلم باید انعطاف پذیر باشد و به دانش آموزان اجازه دهد که گزارشات را روی نوار صوتی ضبط کند و یا از نرم افزارهای کامپیوتری واژه پرداز استفاده کند.

کلام آخر:

این اختلالات، بسیار متداول و در عین حال برای کودکان مبتلا به به این بیماری بسیار رنج آور است. بنابراین معلمان همراه با والدین و متخصصان باید بتوانند از اقدامات عملی صحیحی که به کاهش رنج و درد این بچه ها کمک می کند؛بهره ببرند و به وسیله راهبردهای آموزشی توصیه شده؛ با صبر و حوصله کودکان دچار مشکل را  یاری دهند.

النازعالمی خواه؛روانشناس بالینی(ن.ر:۱۶۴۷۵)