یک سلام بهاری در اولین شنبه از ماه بهار خدمت شما دوست داران گالری کلمات. خوشحالم که در سال نو با مطلب جدید در خدمت شما دوستان عزیز هستم. سال ۱۳۹۴ با تمام خوشی ها، ناخوشی ها،غم ها و شادی هایش به پایان رسید و یک هفته از آغاز بهار ۱۳۹۵ می گذرد. امیدورام پایان سال همتون قشنگ بوده باشه و به زیبایی تمام به استقال سال نورفته باشید.
اولین شنبه از بهار ۱۳۹۵؛ می خواهیم به معرفی و تعریف اختلالی بنام اختلال پانیک بپردازیم:
شده تابحال مدام نگرانی دائمی درباره یک اتفاق غیرمنتظره داشته باشید؟! از عواقب آن بترسید؟! و در رفتارتون تغییر چشمگیری رخ بدهد؟! آن وقت برای رفع آن چکار کرده اید؟!!!
تا انتها همراه ما باشید،تا با تعریف و درمان یکی دیگر از اختلالات روانشناختی آشنا شوید.
ریشه لغوی پانیک:
اختلال پانیک یا حمله هراس از ریشه «پان» گرفته شده است. «پان» یکی از خدایان یونان باستان است و «نی» را از ابداعات او می‌دانند که برای محبوبش «سورینکس» می‌نواخته است.
ظاهرا «پان» به مانند مردی دارای شاخ، پاها و دمی شبیه به بز، انبوهی از ریش، بینی پهن و کوتاه و گوش‌هایی نوک تیز به تصویر کشیده می‌شد که هیبتی ترسناک داشت. او به شکل بزی در جنگل‌ها و کوه‌ها، حوری‌ها را دنبال می‌کرد.
در جنگ بزرگ میان خدایان و تایتان‌ها، زمانی که تایتان‌ها در حال پیروز شدن بودند، پان فریاد جنگی سر داد که باعث ایجاد ترس در تایتان‌ها شد و عده‌ای از آنها را فراری داد.
به همین دلیل است که کلمه «panic» به معنی «ترس» ریشه از نام او دارد. «پان» موردپسند دیگر خدایان یونانی نبود. اختلال پانیک نیز از کلمه پان گرفته شده و در فارسی به اختلال هراس معنی شده است. جالب است که توصیفی که در فرهنگ عامیانه از جن می‌شود، شباهت به شکل ظاهری توصیف‌شده از «پان» دارد.
تعریف:
اختلال پانیک عبارت است از وجود حملات غیرمنتظره و عود کننده، که به دنبال آن؛ علایمی نظیر: نگرانی دائم از وقوع حمله ای دیگر، نگرانی از نتایج ضمنی حمله یا عواقب آن، پیدایش تغییر چشمگیری در رفتار به دلیل حملات مزبور به وجود می آید.
حملات پانیک یک نوع پاسخ به شرایط استرس زا می باشد. تفاوت آن با دیگر پاسخ های بدن نسبت به عوامل شروع کننده ی استرس تنها در شدت و علائم آن می باشد. حمله ی پانیک یک دوره ی احساس ترس شدید است که بطور موقت فعالیتهای عادی فرد را مختل می سازد. شروع آن معمولاً ناگهانی و بدنبال یک عامل محیطی آزاردهنده یا دلهره آور است.
یک کیس بالینی از زبان خود بیمار(کیس ریپورت):
برای من که همیشه انسان شاد و سر حالی بودم و همه من رو بمب انرژی می‌شناختن، مبتلا شدن به بیماری پانیک بسیار عجیب بود. اجازه بدید به شروع بیماری برویم… صبح در محل کار، پشت میز خودم نشسته بودم و یک فنجان نسکافه خوردم. چند دقیقه بعد به عادت همیشه از پشت میز بلند شدم و برای قدم زدن به سمت درب خروجی به راه افتادم. در راهرو ناگهان احساس ناخوشایندی بهم دست داد. خوشبختانه منشی شرکت رو دیدم که از روبه‌رو می‌آمد.
به او گفتم: آقای … حالم خوب نیست. گفت: واست نامه می‌نویسم برو درمانگاه. باز هم خوشبختانه یکی ازهمکارانم پشت سر من آمده بود. به او گفتم من را به درمانگاه برسان. درمانگاه نزدیک بود و پیاده در عرض دو دقیقه به اونجا میشد رسید. هر قدم که برمی‌داشتم، احساس ناخوشایندم بیشتر و بیشتر میشد. به نفس نفس افتاده بودم، ضربان قلبم بالا رفته بود، به سختی نفس می‌کشیدم و هر لحظه بی حال تر می‌شدم.
سرانجام به درمانگاه رسیدیم و بلافاصله روی تخت دراز کشیدم. دکتر پرسید: آیا با کسی مشاجره کردی؟ من؟ نه من انسان آرامی هستم. سِرُم وصل کردند، همچنان به سختی نفس می‌کشیدم. خیلی ترسیده بودم. پرستار گفت روی تخت دیگری بروم. به سختی بلند شدم و همراه با سرم روی تخت دیگری رفتم. دستگاه نمایاشگر ضربان قلب وصل کردند. ضربان قلبم ۱۴۰ بود، در صورتی که در حالت طبیعی باید ۷۰ باشد. حالم همچنان بد بود. لحظات ترسناکی بود. مرگ را جلوی چشمانم می‌دیدم. دیازپام (ارام بخش)تزریق کردند. مدت کوتاهی بعد از تزریق ناگهان آرام شدم.
حالم کاملاً خوب بود و فقط کمی گیج بودم و حس ترس نیز همچنان کمی در وجودم بود. برای استراحت به خانه رفتم و این شروعی بود برای مراحل بعدی بیماری و پروسه دکتر رفتن‌های متعدد من! فردای آن روز، پیش متخصص قلب رفتم. نوار قلب، اکو و انواع آزمایش‌های خون همه چیز رو عادی نشون می‌داد.
خدای من پس چه اتفاقی افتاده بود؟ از همان روز علایم عجیبی در بدنم اتفاق می‌افتاد. ناآرام بودم. کِسِل بودم. حوصله ام هر لحظه کمتر می‌شد. اوایل زمانی که می‌خواستم بخوابم، همین که کمی خوابم می‌برد، ناگهان به دلیل نفس تنگی از خواب می‌پریدم. زمانی که می‌خوابیدم به طور خودکار نفس می‌کشیدم اما بدن من نمی‌توانست در زمان خواب نفس بکشد! عجیب است، اینطور نیست؟ پس از چند روز این مشکل خود به خود حل شد. اما قلبم مشکل اصلی بود. ناگهان حالم بد می‌شد، ضربان قلبم بالا می‌رفت، باید حتماً به بیمارستان می‌رفتم. محیط آنجا به من حس خوبی می‌داد. یک بار به اورژانس رفتم، فقط به من اکسیژن وصل کردند و پس از چند دقیقه کاملاً آرام شدم. چند متخصص قلب دیگر نیز رفتم. همگی به سلامت قلبم اذعان داشتند. حتی به اصرار من، سی تی آنژیو نیز که آزمایشی تقریباً دردناک است نیز انجام دادم اما همه چیز عادی بود.
زمانی که ندانید بیماری شما چیست، ولی خود را بیمار می‌دانید واقعاً کلافه، افسرده و نگران می‌شوید. پیش یک متخصص داخلی که زبانزد خاص و عام بود و او را معجزه‌گر می‌دانستند رفتم و آنجا بود که برای نخستین بار با بیماری Panic (حمله اضطراب و ترس ناگهانی) آشنا شدم. برایم قرص‌های آرام بخش، ضد اضطراب و افسردگی آلپرازولام و نورتریپتیلین تجویز کرد و گفت: خوب شدن این بیماری کاملاً به خودت بستگی داره و نباید به اون اهمیت بدی.(کیس برگرفته از اینترنت)
آنچه که درباره حمله پانیک باید دانست:
بطور کلی پانیک یکی از انواع اختلالات اضطرابی است که در تمام سنین دیده می شود اما شایعترین سن بین ۲۰ تا ۳۰ سالگی است
پانیک به صورت حملات اضطراب ظاهر می شود که معمولا با نشانه های زیر شناخته می شود
معمولا طول مدت حمله حدود ۳۰ دقیقه است
در هر یک از حملات احساس شدید اضطراب، ترس و نگرانی بروز میکند و در مدت چند دقیقه به اوج خود میرسد
علایم حمله پانیک:
تعریق، گر گرفتگی،طپش قلب،لرزش بدن، بیقراری،احساس خفگی، سنگین شدن تنقس،درد سینه و قلبی،احساس سرگیجه و عدم تعادل،ترس بروز مرگ ناگهانی،ترس از دست دادن کنترل روانی
تعداد این حملات از چند بار در هفته تا چند بار در سال متغییر است.
معمولا در بین حملات هر چند که فرد دچار حمله پانیک نشده است ولی مدام نگران این است که نکند دو باره این حملات تکرار شوند و یا نکند دچار سکته های قلبی و تنقسی شود،بیمار دچار حمله پانیک مدام نگران و بیقرار است که این نگرانی ها ممکن است تا حمله بعدی ادامه داشته باشد.
همیشه در نظر داشته باشید که حملات پانیک منجر به مرگ نمی شود،فقط در صورت شدید بودن عوارضی دارد که ممکن است در زندگی عادی فرد اختلال ایجاد نماید و حتی در موارد شدید وی را از انجام کار روزانه باز دارد.
عوارض حمله پانیک:
ترس از محیط هایی مانند اتوبوس، مترو، مکان های شلوغ. بیمار نگران است در صورت بروز این حملات چگونه از آن مکان های شلوغ و پر ازدحام می تواند فرار کند. از این رو از محیط های ذکر شده اجتناب می کند. گاهی اوقات این ترس ها به قدری شدید می شوند که بیمار قادر به خروج از منزل به تنهایی نمی باشد و حتما یک نفر باید وی را همراهی کند. در اینگونه موارد بیمار از رفتن به سر کار خویش خودداری می کند.
-مراجعه مکرر به اورژانس در تمام وقت شبانه روز در صورت بروز حمله
-مراجعه به پزشکان متعدد و انجام ازمایشات و چکاپ مکرر پزشکی برای حصول از سلامت جسمانی
علل حملات پانیک:
علل زیر در بروز این اختلال نقش دارند:
• ارث، شانس این بیماری را ۶ برابر افزایش می دهد.
• مصرف چای وقهوه، سیگار در افراد مستعد
• مصرف مواد مخدر مانند حشیش، شیشه و سایر مواد محرک
• بیخوابی در افراد مستعد
• بیماری جسمانی مانند پرکاری تیروئید و دیابت
تفاوت ترس‌ طبیعی و حمله هراس (پانیک):
آنچه باعث شده اختلال پانیک متمایز از هراس‌های معمول باشد، نبود محرک خارجی و رخ دادن ناگهانی و بدون دلیل آن است. مبتلایان به پانیک بسیار هراسانند و به پزشکان داخلی و قلب مراجعه می‌کنند ولی در آزمایش‌های مکرر، اکوکاردیوگرافی و تست ورزش هیچ نشانه‌ای از اختلال در قلب و عروق یافت نمی‌شود. همچنین بیماران از نظر سلامت تیروئید و… نیز بررسی می‌شوند. در صورتی که جواب همه آزمایش‌ها منفی باشد، آنگاه تشخیص اختلال پانیک مطرح می‌شود.

photo_2016-03-27_01-39-45

درمان پانیک:
حملات پانیک اگرچه ناتوان کننده هستند. اما از سوی دیگر یکی از درمان پذیرترین بیماری‌های روانی نیز هستند. درمان شناختی به تنهایی و یا همراه با داروهای ضد افسردگی می‌تواند در ۷۰ تا ۹۰ درصد از بیماران به کاهش و یا جلوگیری کامل از وقوع حملات پانیک بیانجامد، اتفاقی که در طول چند هفته تا چند ماه اتفاق می‌افتد.
در واقع برای درمان حملات پانیک توصیه می شود تا دارودرمانی و روان درمانی توام استفاده شود.
-برای درمان دارویی از گروههای مختلف دارویی و ترکیب آنان میتوان استفاده کرد. گروههای دارویی مانند آلپرازولام و کلونازپام به علت تاثیر سریع آنها در ابتدای درمان بسیار موثر میباشند ولی باید توجه داشت که پس از کنترل حملات هر چه زودتر و با نظم معین باید بتدریج کم شده و قطع شوند.(یادتان باشد مصرف دارو فقط با توصیه پزشک باید صورت گیرد).
-روان‌درمانی شامل آموزش‌های تمدد اعصاب، آموزش تنفس آرام و اصلاح خطاهای شناختی است مثلا اگر فرد تصور می‌کند این حمله‌ها کشنده و خطرناک است، باید به او اطمینان داد که چنین نیست. بیماران باید بیاموزند گفت‌وگوی درونی خود را اصلاح کنند و هنگام حمله به خود بگویند که این حالت موقتی است، خطرناک نیست و به زودی برطرف می‌شود.
-پرداختن به ورزش و انجام تمرین‌های هوازی می‌تواند آمادگی فرد را در مقابله با حمله‌های پانیک افزایش و تطابق سیستم اعصاب خودکار را در کاهش این حمله‌ها ارتقا دهد.
-و همچنین اجتناب از مصرف كافئين و نيكوتين
-یکی از مهمترین چیزهایی که می‌تواند شما را آرام کند راز و نیاز و سخن گفتن با خدای مهربان است. هر شب ابتدا دوش بگیرید و قبل از خواب قرآن بخوانید. در این برهه، خواندن معنی قرآن تاثیر بیشتری دارد. از خدا بخواهید که به شما آرامش دهد. مطمئن باشید که او این کار را خواهد کرد. اگر خالصانه بخواهید هرگز با پاسخ منفی او روبه‌رو نمی‌شوید
و در نهایت بهترین راه درمان این بیماری شناخت کامل بیمار از بیماری است بدین شکل که بیمار متوجه باشد که دچار نوعی حملات عصبی شده است و هیچ مشکلی در اعضای بدنش وجود ندارد . یک لیوان آب نوشیده؛ بنشینید و به آرامی نفس بکشید و به این موضوع فکر کنید که این بیماری یک بیماری ساده و قابل درمان است.
کلام آخر:
ما همیشه عادت کرده ایم که با دارو خوب شویم اما کلید پیروز شدن بر این بیماری در دستان شماست. این شما هستید که باید باور داشته باشید که می توانید بر بیماری تان غلبه کنید. اگر خودتان نخواسته باشید هیچ کس دیگری نمی تواند برایتان معجزه کند. یادتان باشد صحبت با یک روانشناس می تواند به شما آرامش دهد و شما را در برابر مشکلات قوی تر کند.
به امید سالی روشن و پر از اتفاقات خوب برای یکایک شما دوست داران و همراهان گالری کلمات. همچنان منتظر نظرات و پیشنهادات سازنده تان در سال ۱۳۹۵، در جهت ارتقای کیفیت مطالب خود هستیم.

روزهاتون سبزِسبز؛ ارادتمند: الناز عالمی خواه- کارشناس ارشد روانشناسی بالینی